in

Gaat Nederland Israël achterna, met vier verkiezingen in twee jaar?

Politiek verslaggever Hans van Soest schrijft elke week over wat er speelt in Den Haag. Deze week: hoe Nederland Israël achterna dreigt te gaan.

Informateur Herman Tjeenk Willink zal zich afvragen waar hij aan begonnen is. Premier Mark Rutte zei woensdagavond nog optimistisch dat er ‘uiteindelijk altijd een kabinet komt’.

Maar Tjeenk Willink kan slechts concluderen dat het onderling wantrouwen tussen partijen alleen maar groeit.

Deze week kwam een werkbare meerderheid in de Tweede Kamer verder uit zicht. RTL Nieuws citeerde uit notulen van de ministerraad waaruit zou blijken dat het kabinet moedwillig informatie achterhield voor de Tweede Kamer in de toeslagenaffaire.

Nog voor het kabinet zijn kant van het verhaal kon doen, trokken bijvoorbeeld SP en PvdA al hun conclusies.

‘Weer gelogen’
Waar PVV-leider Geert Wilders nog een slag om de arm hield en zei ‘als dit waar is, dán hebben we een probleem’, concludeerde PvdA-Kamerlid Henk Nijboer dat het kabinet ‘bezig is geweest volksvertegenwoordigers onder de duim te houden’. En SP-leider Lilian Marijnissen wist zeker dat Rutte ‘weer had gelogen’.

VVD en D66 hadden stiekem nog de hoop dat de PvdA met hen zou willen samenwerken. Maar die hoop is vervlogen toen PvdA-leider Lilianne Ploumen herhaalde dat ‘Rutte nog steeds het probleem is’.

,,De PvdA heeft blijkbaar nog steeds niet in de gaten dat de verkiezingen al voorbij zijn’’, verzuchtte een Kamerlid.

En het probleem is inmiddels niet meer alleen de vertrouwenscrisis rond Rutte. Na woensdag is voor al die partijen die niet meer met hem willen samenwerken lastig vol te houden dat alleen de VVD-leider verantwoordelijk is voor een politieke cultuur waarin ‘de waarheid pas een optie is als kritische journalisten ermee voor de dag komen’ (dixit Marijnissen).

Lees ook  Bewoner Vondellaan in veiligheid gebracht na ernstige bedreigingen

Zo deed de eerste reactie van D66-leider Sigrid Kaag erg denken aan Ruttes veel geciteerde uitspraak dat hij ergens ’geen actieve herinneringen aan had’.

,,Ik weet niet of ik bij die bewuste ministerraad aanwezig was’’, zei Kaag. ,,Misschien was ik in Niger.’’ Daar zat ze in november 2019 overigens niet.

En dan is er nog het CDA. Leider Wopke Hoekstra houdt al een tijdje de boot af in de formatie. Volgens een hooggeplaatste CDA’er speelt mee dat zijn populaire nummer 2 Pieter Omtzigt al intern zou hebben laten weten het niet geloofwaardig te vinden als zijn partij weer met Rutte in zee gaat.

Hoop lijkt ijdel
De hoop dat het vertrouwen kan worden hersteld met voorstellen om de Tweede Kamer meer invloed en controle te geven op het kabinetsbeleid, zoals Omtzigt onder andere wil, lijkt na deze week ook ijdel.

Als het Hoekstra al niet lukte om hem in de toeslagenaffaire te ‘sensibiliseren’, zoals RTL deze week citeerde, waarom zou het hem dan nu wel lukken Omtzigts oordeel over samenwerking met Rutte bij te stellen?

De relatie tussen de twee oogde al niet solide in de campagne. Andere partijen vrezen dat de christendemocraten intern zullen scheuren.

In het CDA vragen sommige Kamerleden zich af: krijgt Wilders gelijk? De PVV-leider zei twee weken na de verkiezingen al dat een nieuwe stembusgang de enige oplossing is.

Lees ook  Relschoppers misdragen zich in meerdere plaatsen, ambulance vernield / agenten gewond

Vier keer verkiezingen
Waar dat toe kan leiden, zien we in Israël. De Israëli’s moesten in twee jaar tijd vier keer naar de stembus. Partijen verketteren elkaar daar net zo hard als hier.

Twee keer kwamen er nieuwe verkiezingen omdat de formatie vastliep. Een keer besloot premier Netanyahu een regering te vormen met zijn rivaal die eerder zijn aftreden eiste. Het klapte snel uiteen. Sinds de laatste verkiezing is er nog geen nieuw kabinet.

Rutte rekent er op dat hier geen nieuwe verkiezingen komen. Immers: nieuwe verkiezingen lossen niks op, daarna moet je toch weer met elkaar verder.

Volgens peilingen zouden de verhoudingen daarna niet veranderen. En uit onderzoek van EenVandaag bleek eerder dat alleen de achterbannen van PVV, Forum voor Democratie en SP voor nieuwe verkiezingen voelen.

Maar vooralsnog is er geen zicht op een nieuw kabinet. Verre van. Wel kijkt Rutte ineens met meer liefde naar GroenLinks.

Die partij lijkt minder radicaal dan bijvoorbeeld de PvdA. GroenLinks-leider Jesse Klaver voelde aanvankelijk ook niets voor een motie van wantrouwen tegen Rutte.

En toen EenVandaag dinsdag een onderzoek presenteerde waaruit blijkt dat zijn achterban het prima zou vinden om zonder een andere linkse partij in een kabinet te stappen, zei Klaver dat hij ‘het onderzoek niet kende’. Als Rutte zo’n ontwijkend antwoord had gegeven, was hij niet geloofd.

Twee doden bij woningbrand in Delden

Jongeman (23) sterft na autopech en aanrijding op E40 in Aalter